घरकुल योजनेतील वाढीव 50 हजार रुपये अनुदान कधी मिळणार? लाभार्थ्यांसाठी महत्त्वाची माहिती
घरकुल योजनेचे ५०,००० रुपये वाढीव मानधन कधी मिळणार? सविस्तर माहिती वाचा राज्य शासनाने घरकुल योजनेच्या लाभार्थ्यांना जाहीर केलेले ५०,००० रुपये वाढीव मानधन नक्की काय आहे, ते कोणाला मिळेल, कधी मिळेल, ३५,००० आणि १५,००० रुपये असे वेगळे का दिले जातात, सध्या कोणत्या प्रवर्गाला पैसे मिळाले आहेत, आणि उरलेल्या लाभार्थ्यांना ते केव्हा मिळतील या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे या लेखात सविस्तर दिली आहेत. घरकुल लाभार्थ्यांनी हे शेवटपर्यंत वाचायलाच हवे.
५०,००० रुपये वाढीव मानधन म्हणजे नक्की काय आणि ते का दिले जाते?
घरकुल योजनेचे लाभार्थी गेल्या काही महिन्यांपासून एकच प्रश्न विचारत आहेत वाढीव ५०,००० रुपये कधी मिळणार? हा प्रश्न साहजिकच आहे कारण राज्य शासनाने ही घोषणा केली, काही लाभार्थ्यांना पैसेही मिळाले, पण बाकीचे अजूनही वाट पाहत आहेत आणि त्यांना नक्की काय चालले आहे हे समजत नाही. तर सर्वात आधी हे समजून घेऊया की हे वाढीव मानधन म्हणजे काय आणि ते कुठून येते. प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण टप्पा दोन आणि विविध राज्य पुरस्कृत ग्रामीण घरकुल योजनांतर्गत ज्या लाभार्थ्यांना घरकुल मंजूर झाले आहे, त्यांना मिळणाऱ्या एकूण अनुदानात राज्य शासनाने ५०,००० रुपयांची अतिरिक्त भर घातली आहे.
हा निर्णय ४ एप्रिल २०२५ रोजीच्या शासन निर्णयाद्वारे घेण्यात आला होता. इथे एक अत्यंत महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी हे ५०,००० रुपये केंद्र शासनाकडून येत नाहीत तर हे १००% राज्य शासनाचे पैसे आहेत. केंद्राच्या योजनेत राज्य शासन स्वतःच्या तिजोरीतून हा अतिरिक्त निधी देत आहे. त्यामुळेच या पैशांसाठी वेगळा शासन निर्णय निर्गमित करावा लागतो, वेगळा निधी मंजूर करावा लागतो आणि वेगळ्या पद्धतीने वितरण होते. हे एकदा नीट समजले की पुढे सांगणार असलेल्या सगळ्या गोष्टी आपोआप स्पष्ट होतात.
२३ फेब्रुवारी २०२६ चा शासन निर्णय काय होते त्यात आणि कोणाला फायदा झाला?
२३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी राज्य शासनाने एक महत्त्वाचा शासन निर्णय निर्गमित केला ज्याबद्दल खूप चर्चा झाली. या निर्णयात इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाअंतर्गत इतर मागास प्रवर्गातील घरकुल लाभार्थ्यांसाठी ६० कोटी रुपये निधी मंजूर करण्यात आला. हा निधी २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात पुरवणी मागणीद्वारे अर्थसंकल्पित केलेल्या एकूण १०० कोटी तरतुदीपैकी होता आणि इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाने मान्यता दिल्यानंतर हे ६० कोटी रुपये वितरित करण्याचा निर्णय झाला.
या निर्णयाचा फायदा फक्त इतर मागास प्रवर्गातील म्हणजे ओबीसी प्रवर्गातील त्या लाभार्थ्यांना झाला ज्यांचे घरकुल पूर्णपणे बांधून तयार झाले होते. जे लाभार्थी वेगळ्या प्रवर्गात येतात जसे की सर्वसाधारण, एससी किंवा एसटी, किंवा ज्यांचे घरकुल अजून पूर्ण झालेले नाही, त्यांना या विशिष्ट निर्णयाचा फायदा मिळाला नाही. यामुळेच बऱ्याच लाभार्थ्यांना वाटले की माझ्यासाठी हे पैसे का नाही आले तर त्याचे कारण हे आहे की तो निर्णय फक्त एका विशिष्ट प्रवर्गासाठी आणि घरकुल पूर्ण झालेल्यांसाठीच होता. इतर प्रवर्गांसाठी वेगळे शासन निर्णय वेळोवेळी निर्गमित केले जातात आणि त्या त्या निर्णयातून त्या प्रवर्गातील लाभार्थ्यांना वाढीव मानधन दिले जाते.
५०,००० रुपये एकत्र मिळत नाहीत ३५,००० आणि १५,००० असे का?
अनेक लाभार्थ्यांना वाटते की वाढीव ५०,००० रुपये एकाच वेळी एकत्र खात्यात जमा होतील. पण प्रत्यक्षात असे होत नाही आणि हे समजून घेणे गरजेचे आहे. या ५०,००० रुपयांचे दोन स्पष्ट भाग केलेले आहेत आणि ते वेगवेगळ्या वेळी वेगवेगळ्या कारणासाठी दिले जातात. पहिला भाग म्हणजे ३५,००० रुपये जे घरकुल बांधकामासाठी दिले जातात आणि घराचे बांधकाम पूर्ण झाल्यावर किंवा ठराविक टप्प्यावर खात्यात जमा होतात.
दुसरा भाग म्हणजे १५,००० रुपये जे सौरऊर्जा म्हणजे सोलर पॅनेल घरावर बसवल्यानंतर अनुदान स्वरूपात दिले जातात. म्हणजे जर कोणी सोलर बसवला नाही तर हे १५,००० रुपये मिळणार नाहीत हे नक्की लक्षात ठेवायला हवे. हे दोन्ही मिळून ५०,००० होतात आणि त्यामुळे हे पैसे दोन वेगळ्या टप्प्यांवर येतात. त्यामुळे जर कोणाला वाटत असेल की घरकुल मंजूर झाल्यावर किंवा पूर्ण झाल्यावर लगेच ५०,००० रुपये एकत्र येतील, तर तसे होणार नाही. सोलर बसवल्याशिवाय पूर्ण रक्कम मिळणार नाही हे एकदा नीट समजून घेतले तर पुढे गोंधळ होत नाही.
घरकुलचे नियमित हप्ते आणि वाढीव मानधन या दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत
बऱ्याचदा लाभार्थ्यांचा एक मोठा गोंधळ होतो तो म्हणजे घरकुलचे नियमित हप्ते आणि वाढीव मानधन एकच समजले जाते. पण या दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत आणि त्यांचा निधीही वेगळा आहे. शासनाने नुकताच १०,००० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे, तो केंद्र आणि राज्य शासनाचा मिळून असलेला निधी आहे आणि त्यातून फक्त घरकुलचे नियमित हप्ते म्हणजे पहिला, दुसरा, तिसरा, चौथा हप्ता दिले जातात. वाढीव ५०,००० रुपयांचे मानधन या निधीतून दिले जात नाही.
वाढीव मानधनासाठी राज्य शासन स्वतंत्रपणे १००% निधी देते आणि त्यासाठी वेगळा शासन निर्णय काढावा लागतो जो वेळोवेळी निर्गमित केला जातो. त्यामुळे एखाद्या लाभार्थ्याच्या खात्यात घरकुलचा नियमित हप्ता आला म्हणजे वाढीव मानधनही आले असे नाही, आणि वाढीव मानधन नाही आले म्हणजे नियमित हप्त्यातही काही अडचण आहे असे नाही. हे दोन्ही मार्ग वेगळे आहेत, निधी वेगळा आहे आणि वेळही वेगळी असते. हे एकदा नक्की समजून घ्यायला हवे.
वाढीव मानधन कधी मिळेल आणि त्यासाठी काय होणे आवश्यक आहे?
आता सगळ्यात महत्त्वाचा प्रश्न हे वाढीव ५०,००० रुपये नक्की कधी मिळणार? याचे उत्तर असे आहे की ज्या लाभार्थ्यांचे घरकुल पूर्णपणे बांधून झाले आहे, त्यांची माहिती जिल्हा आणि राज्य स्तरावर शासनाकडे पोहोचल्यानंतर शासन त्यासाठी वेगळा शासन निर्णय काढते, निधी मंजूर करते आणि मग ते पैसे खात्यात जमा केले जातात. ही प्रक्रिया वेळोवेळी होते, एकाच वेळी सगळ्यांना होत नाही, आणि वेगवेगळ्या प्रवर्गांसाठी वेगवेगळ्या वेळी होते.
आज घरकुल पूर्ण झाले आणि उद्याच पैसे येतील असे नाही. घरकुल पूर्ण झाल्याची माहिती ग्रामपंचायत किंवा तालुका कार्यालयाकडून राज्य शासनाला जाते, मग त्या लाभार्थ्यांचा समावेश पुढील निधी वितरणात केला जातो. त्यामुळे आत्ता ज्यांचे घरकुल पूर्ण झाले आहे त्यांनी ग्रामपंचायत किंवा तालुका कार्यालयात जाऊन घरकुल पूर्णतेची नोंद झाली आहे का ते तपासावे. ती नोंद झाली असेल तर पुढील शासन निर्णयात तुमचे नाव येण्याची शक्यता जास्त असते. जी लाभार्थी अजून घरकुल बांधकाम पूर्ण करत आहेत त्यांनी बांधकाम लवकर पूर्ण करावे आणि त्याची नोंद वेळेत करावी जेणेकरून पुढील वाढीव मानधनाच्या वितरणात त्यांचा समावेश होईल.
आत्ता काय करायला हवे हे करा आणि हप्ते वेळेत मिळवा
घरकुल लाभार्थ्यांनी काही गोष्टी आत्ताच करणे गरजेचे आहे. सर्वात आधी आपले घरकुल पूर्ण झाले आहे का आणि त्याची नोंद शासन दप्तरी म्हणजे ग्रामपंचायत किंवा तालुका कार्यालयात झाली आहे का हे जाऊन विचारावे. घरावर सोलर पॅनेल बसवण्याची तयारी करावी कारण त्याशिवाय १५,००० रुपये मिळणार नाहीत आणि ५०,००० ची रक्कम पूर्ण होणार नाही. बँक खाते आधारशी लिंक आहे का आणि डीबीटी सुरू आहे का हे तपासावे कारण पैसे थेट खात्यात येतात.
जर घरकुलचे नियमित हप्ते अडले असतील तर ते वेगळ्या कारणाने अडलेले असतात आणि त्यासाठी तालुका कार्यालयाशी संपर्क करावा. वाढीव मानधन आणि नियमित हप्ते या दोन वेगळ्या गोष्टी असल्याने दोन्हींसाठी वेगळा पाठपुरावा करावा लागतो हे विसरू नका. आपल्या प्रवर्गानुसार वेगळा शासन निर्णय येतो त्यामुळे आपल्या प्रवर्गाचा शासन निर्णय कधी येणार याचीही माहिती ठेवावी. घरकुल म्हणजे कुटुंबाचे स्वप्न असते ते पूर्ण करताना हक्काचे पैसे वेळेत मिळवणे हेही तितकेच महत्त्वाचे असते आणि त्यासाठी थोडी माहिती आणि थोडा पाठपुरावा करणे आवश्यक आहे.