आता एसटी प्रवासात सवलत हवी असेल तर ‘हे’ स्मार्ट कार्ड अनिवार्य.. पहा कार्ड कुठे आणि कसे मिळेल?
महाराष्ट्रात एसटी बसने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी एक महत्त्वाची सूचना समोर आली आहे. जर तुम्ही एसटीच्या तिकीट दरातील सवलतींचा लाभ घेत असाल, तर आता ‘स्मार्ट कार्ड’ अनिवार्य करण्यात आले आहे. हे कार्ड नसल्यास तुम्हाला पूर्ण भाडे भरावे लागू शकते. त्यामुळे विद्यार्थी, ज्येष्ठ नागरिक, महिला तसेच इतर सवलतधारकांनी नवीन नियमांची माहिती करून घेणे आवश्यक आहे.
Maharashtra State Road Transport Corporation (MSRTC) अर्थात महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने प्रवास प्रणाली अधिक पारदर्शक आणि कॅशलेस करण्यासाठी हा बदल लागू केला आहे. यापूर्वी विविध कागदपत्रांच्या आधारे सवलती दिल्या जात होत्या; मात्र आता ‘नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड’ (NCMC) आधारित स्मार्ट कार्ड प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. या कार्डमुळे प्रवाशांची ओळख, सवलतींची पडताळणी आणि व्यवहार प्रक्रिया अधिक सुलभ होणार आहे.
नवीन नियमांनुसार, एसटीच्या कोणत्याही सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी संबंधित प्रवाशाकडे अधिकृत स्मार्ट कार्ड असणे बंधनकारक आहे. हे कार्ड नसेल तर सवलतीचा लाभ मिळणार नाही. त्यामुळे सवलतीवर प्रवास करणाऱ्या सर्वांनी शक्य तितक्या लवकर नोंदणी करून कार्ड मिळवणे गरजेचे आहे.
हे स्मार्ट कार्ड विविध घटकांसाठी उपलब्ध आहे. शाळा व महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांना त्यांच्या ओळखपत्राशी संलग्न करून कार्ड दिले जाणार आहे. ज्येष्ठ नागरिकांना त्यांच्या वयाच्या पुराव्यानुसार कार्ड मिळेल. महिला सन्मान योजनेअंतर्गत प्रवास करणाऱ्या महिलांनाही हे कार्ड आवश्यक आहे. दिव्यांग व्यक्तींना त्यांच्या UDID क्रमांकाशी जोडलेले कार्ड देण्यात येईल. याशिवाय स्वातंत्र्यसैनिक, पत्रकार, पुरस्कारप्राप्त व्यक्ती यांसारख्या पात्र घटकांनाही या प्रणालीचा लाभ मिळणार आहे.
स्मार्ट कार्ड काढण्यासाठी नाममात्र शुल्क आकारले जात आहे. पहिल्यांदाच नवीन कार्ड घेण्यासाठी सुमारे १९९ रुपये (जीएसटीसह) शुल्क भरावे लागेल. ज्यांच्याकडे आधीचे स्मार्ट कार्ड आहे आणि ते बदलायचे आहे, त्यांना सुमारे १४९ रुपयांत नवीन कार्ड उपलब्ध होईल. हे कार्ड ठराविक रकमेने रिचार्ज करता येते आणि भविष्यात कॅशलेस तिकीट व्यवहारासाठी देखील उपयोगी पडणार आहे.
कार्ड मिळवण्यासाठी प्रवाशांनी आपल्या जवळच्या एसटी आगारात किंवा विभागीय कार्यालयात जावे. आवश्यक कागदपत्रांसह अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करून शुल्क भरल्यानंतर नोंदणी केली जाते. त्यानंतर संबंधित प्रवाशाला स्मार्ट कार्ड देण्यात येते. ही प्रक्रिया सध्या राज्यभरातील एसटी डेपोमध्ये सुरू आहे.
एकूणच, एसटी प्रवास अधिक आधुनिक, पारदर्शक आणि डिजिटल करण्याच्या उद्देशाने ही स्मार्ट कार्ड प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. सवलतींचा लाभ सुरू ठेवायचा असल्यास हे कार्ड काढणे अनिवार्य आहे. त्यामुळे शेवटच्या क्षणाची वाट न पाहता लवकरात लवकर नोंदणी करून स्मार्ट कार्ड मिळवणे हिताचे ठरेल.