Employees Salary Update : राज्य कर्मचाऱ्यांच्या फेब्रुवारी वेतनातून होणाऱ्या 3 महत्त्वाच्या कपाती – सविस्तर माहिती
दरवर्षी फेब्रुवारी महिन्यात राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या वेतनातून काही नियमित आणि वार्षिक स्वरूपाच्या कपाती केल्या जातात. अनेक कर्मचाऱ्यांना या महिन्यात पगार तुलनेने कमी मिळाल्याचे जाणवते. मात्र या कपाती अचानक नसून त्या शासन नियमांनुसार आणि आर्थिक वर्षाच्या शेवटच्या टप्प्यातील समायोजनामुळे केल्या जातात. योग्य माहिती नसल्यामुळे संभ्रम निर्माण होतो. त्यामुळे या कपातींची सविस्तर माहिती जाणून घेणे आवश्यक आहे.
फेब्रुवारी महिन्यात मुख्यतः तीन प्रमुख कपाती होतात. यात राज्य शासकीय कर्मचारी समूह अपघात विमा योजना वर्गणी, व्यवसाय कर (Professional Tax) आणि आयकर (Income Tax) अंतिम समायोजन यांचा समावेश होतो. या तिन्ही कारणांमुळे एकत्रितपणे पगारात जास्त कपात झालेली दिसते.
राज्य शासकीय कर्मचारी समूह अपघात विमा योजना अंतर्गत दरवर्षी फेब्रुवारी महिन्यात वार्षिक वर्गणी कपात केली जाते. शासनाच्या 24 जानेवारी 2023 च्या निर्णयानुसार या योजनेतील विमा रक्कम आणि वर्गणीमध्ये सुधारणा करण्यात आली आहे. संवर्गानुसार विमा संरक्षणाची रक्कम आणि त्यासाठीची वार्षिक वर्गणी वेगवेगळी निश्चित करण्यात आलेली आहे. गट अ मधील कर्मचाऱ्यांसाठी 25 लाख रुपयांचे विमा संरक्षण असून त्यासाठी 750 रुपये आणि त्यावरील GST 135 रुपये, अशा एकूण 885 रुपयांची कपात केली जाते. गट ब साठी 20 लाख रुपयांचे विमा संरक्षण असून 600 रुपये व 108 रुपये GST मिळून 708 रुपये कपात होतात. गट क आणि ड साठी 15 लाख रुपयांचे विमा संरक्षण असून 450 रुपये आणि 81 रुपये GST मिळून 531 रुपयांची वार्षिक वर्गणी कपात केली जाते. ही रक्कम वर्षातून एकदाच फेब्रुवारी महिन्याच्या वेतनातून वजा केली जाते.
दुसरी महत्त्वाची कपात म्हणजे व्यवसाय कर. राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या वेतनातून दरमहा 200 रुपये व्यवसाय कर म्हणून कपात केली जाते. मात्र फेब्रुवारी महिन्यात ही रक्कम 300 रुपये कपात केली जाते. याचे कारण म्हणजे आर्थिक वर्षाच्या शेवटच्या टप्प्यात कराचे एकत्रित समायोजन केले जाते. त्यामुळे इतर महिन्यांच्या तुलनेत फेब्रुवारी महिन्यात व्यवसाय कराची कपात अधिक दिसते. ही वाढीव कपात नियमांनुसारच केली जाते.
तिसरी आणि सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे आयकर अंतिम समायोजन. फेब्रुवारी महिना हा आर्थिक वर्षाचा शेवटचा टप्पा असल्यामुळे या महिन्यात आयकराची अंतिम गणना केली जाते. कर्मचाऱ्यांनी वर्षभरातील गुंतवणुकीचे पुरावे आणि कर सवलतीसाठी आवश्यक कागदपत्रे वेळेत सादर करणे गरजेचे असते. जर आवश्यक गुंतवणूक पुरावे सादर केले नाहीत तर अंदाजित उत्पन्नावर आधारित अधिक आयकर कपात होऊ शकते. काही वेळा उर्वरित आयकराची पूर्ण रक्कम फेब्रुवारी महिन्यात वसूल केली जाते. त्यामुळे पगारात लक्षणीय घट जाणवू शकते. म्हणूनच फेब्रुवारीपूर्वी सर्व गुंतवणूक पुरावे सादर करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
फेब्रुवारी महिन्यात पगार कमी येण्यामागे या तिन्ही कपातींचा एकत्रित परिणाम असतो. वार्षिक विमा वर्गणी, वाढीव व्यवसाय कर आणि आयकर अंतिम समायोजन यामुळे एकाच महिन्यात जास्त रक्कम वजा होते. त्यामुळे कर्मचाऱ्यांनी याबाबत पूर्वकल्पना ठेवून आर्थिक नियोजन करणे आवश्यक आहे.
कर्मचाऱ्यांनी काही महत्त्वाच्या गोष्टींची काळजी घ्यावी. आयकरासाठी आवश्यक गुंतवणूक पुरावे वेळेत सादर करावेत. दर महिन्याची वेतन पावती तपासावी आणि विमा वर्गणी तसेच व्यवसाय कराची कपात योग्य आहे का ते पाहावे. कोणतीही शंका असल्यास संबंधित कार्यालयातील लेखा विभागाशी संपर्क साधावा. योग्य माहिती आणि वेळेवर कागदपत्रे सादर केल्यास अनावश्यक आर्थिक ताण टाळता येतो.
एकूणच, फेब्रुवारी महिन्यातील कपाती या नियमानुसार आणि नियमित प्रक्रियेचा भाग आहेत. मात्र माहितीअभावी गैरसमज निर्माण होतात. त्यामुळे प्रत्येक राज्य सरकारी कर्मचाऱ्याने फेब्रुवारीपूर्वी आपले आर्थिक नियोजन करून या कपातींसाठी तयारी ठेवणे गरजेचे आहे.